«Το όνειρον του γλύπτου» («Πυγμαλίων και Γαλάτεια»)

Θεωρείται μια ταινία-«απάτη» κατά το πρότυπο του «Όταν πληγώνη ο έρως». Μήπως όμως απατόμαστε εμείς; Το «Όνειρον του γλύπτου» ήταν η πιο άτυχη απ’ όλες τις ταινίες της περιόδου, αφού προβλήθηκε στον κινηματογράφο «Σπλέντιτ» μόλις για μια μέρα: στις 7 Απριλίου 1930. Γιατί δεν υπήρξε δεύτερη; Κατά την επικρατέστερη εκδοχή το φιλμ καταστράφηκε και προφανώς δεν υπήρχε δεύτερη, εναλλακτική κόπια - ή μήπως υπάρχει άλλη εξήγηση;

Ο αρχικός τίτλος της ταινίας ήταν «Πυγμαλίων και Γαλάτεια», ενώ «Όνειρον του γλύπτου» ήταν ο υπότιτλος. Έτσι προβλήθηκε για πρώτη φορά στο «Orchestra Hall» του Σικάγο στις 25 Φεβρουαρίου 1929, όπου παρευρέθηκαν οι δύο πρωταγωνιστές, ο «πασίγνωστος εις το ομογενές κοινόν Σικάγου και εις όλον τον Ελληνισμόν ομογενής καλλιτέχνης» Πωλ Τέλλεγκαν μαζί με την «υποδυομένη το πρόσωπον της ηρωίδος» Αλεξάνδρα Μαυρέλη, όπως σημειωνόταν σε σχετική διαφήμιση στον ομογενειακό τύπο.


Κάθε προβολή της ταινίας στην ομογένεια συνοδευόταν πάντα από μια ζωντανή παράσταση επί σκηνής, όπου ο Τέλλεγκαν, υποδυόμενος τον Πυγμαλίωνα και το γλύπτη, συνοδευόταν κάθε φορά από άλλη γυναίκα παρτενέρ. Έτσι, στις 28 Απριλίου 1929, όταν το έργο προβλήθηκε στο «Eighth Street Theatre» του Σικάγο, το ρόλο της Γαλάτειας ερμήνευσε επί σκηνής η Θεοδώρα Ν. Μουζακιώτου, ενώ τη σύζυγο του γλύπτη υποδύθηκε η Χρυσούλα Κ. Ορφανού. Στη σκηνή της ίδιας παράστασης εμφανίστηκαν και 15 νεαρές κοπέλες, οι οποίος αναπαριστούσαν αρχαιοελληνικούς κλασικούς ρόλους. Τα στοιχεία αυτά προέρχονται από τις διαφημίσεις του έργου στον τύπο, χωρίς να διευκρινίζεται αν τα χορικά ήταν εξτρά ή αν περιλαμβάνονταν και στην κινηματογραφική ταινία.

Το «Πυγμαλίων και Γαλάτεια» περιγραφόταν ως «το μόνον Ελληνικόν έργον το οποίον εκινηματογραφήθη εν Νέα Υόρκη προ ενός έτους (σ.σ. 1928) με Έλληνας και Αμερικανούς Καλλιτέχνας. Άνω των 100 ατόμων». Ωστόσο, δεν γινόταν η παραμικρή αναφορά στους βασικούς συντελεστές της ταινίας (π.χ. ο σεναριογράφος, ο σκηνοθέτης ή έστω η εταιρία παραγωγής). Προβαλλόταν μόνο ο Πολ Τέλλεγκαν, ο οποίος πιθανόν συγκέντρωνε και τις τρεις ιδιότητες.

Από τα λίγα γνωστά στοιχεία εικάζεται ότι η ταινία διαπραγματευόταν τον αρχαίο μύθο του Πυγμαλίωνα και της Γαλάτειας, που άλλωστε πολλές φορές στο παρελθόν είχε μεταφερθεί τόσο στο θέατρο («Les Filles de Marlore» του Τεοντόρ Μπαρνιέρ, «The Marble Heart» του Τσαρλς Σέλμπι, «Γαλάτεια» του Σπυρίδωνα Βασιλειάδου), όσο και στη μεγάλη οθόνη (π.χ. «Pygmalion et Galathée» του Ζορζ Μελιές το 1898, «The Awaking of Galatea» το 1911).

Στον αθηναϊκό τύπο, παραδόξως, δεν δημοσιεύτηκαν διαφημίσεις της ταινίας. Το μοναδικό, σχετικό με το «Όνειρον του γλύπτου» δημοσίευμα το συναντάμε στην εφημερίδα Πατρίς. Από αυτό συνάγεται πρώτον ότι κατά το πρότυπο των αμερικανικών προβολών η ταινία θα συνοδευόταν από μερική αναπαράστασή της επί σκηνής και δεύτερον ότι το ελληνικό όνομα του Τέλλεγκαν ήταν Απόστολος Κυριακόπουλος. Αυτά έγραφε το δημοσίευμα:
«Ο γνωστός Έλλην ηθοποιός του κινηματογράφου Πώλ Τέλλεγκαν (Απόστολος Κυριακόπουλος) ο οποίος ευρίσκεται από τινος εις την πόλιν μας με σκοπόν να εργασθή διά την ανάπτυξιν της ελληνικής κινηματογραφικής τέχνης διά της παραγωγής έργων ανταξίων της ελληνικής ζωής, ιστορίας και φύσεως. Ο κ. Τέλλεγκαν έφερεν από την Αμερικήν και μίαν ταινίαν του ελληνικής υποθέσεως με τον τίτλον «Το όνειρον του γλύπτου» (Πυγμαλίων και Γαλάτεια) γυρισμένην με Έλληνας ηθοποιούς εις τα πολυτελή στούντιο της Αμερικής και εις τα εξαίρετα ελληνικά τοπία. Το έργον θα προβληθή την 7ην Απριλίου εις το «Σπλέντιτ». Μερική αναπαράστασις του έργου θέλει λάβει χώρα και από σκηνής με πρωταγωνιστήν τον ίδιον Τέλλεγκαν».

Υπάρχει πιθανότητα να μην κάηκε το φιλμ ή έστω το γεγονός αυτό να ήταν συμπτωματικό, αφού υπήρχε εξ αρχής η πρόθεση για μία και μόνη προβολή; Άλλωστε, και στην ομογένεια των ΗΠΑ οι προβολές ήταν πάντα για μια μόνο βραδιά με τη συνοδεία θεατρικών αναπαραστάσεων.

Από κει και πέρα, σε μέρος της βιβλιογραφίας το «Όνειρον του Γλύπτου» εμφανίζεται να αποτελεί μια μορφή «απάτης» κατά το πρότυπο του «Όταν πληγώνη ο έρως», ότι δηλαδή επρόκειτο για την αμερικάνικη ταινία «No Other Woman», παραγωγής 1928 με πρωταγωνιστές τον Λου Τέλλεγκεν και την Ντολόρες Ντελ Ρίο, στην εισαγωγή της οποίας προστέθηκαν κάποιες σκηνές, γυρισμένες στην Ελλάδα. Ωστόσο, δεν προσκομίζεται κάποιο στοιχείο, που να αποδεικνύει αυτήν την εκτίμηση, η οποία κυρίως βασίζεται στην πεποίθηση ότι ο Πολ Τέλλεγκαν ήταν στην πραγματικότητα ο πασίγνωστος Λου Τέλλε­γκεν, για τον οποίο υπήρχαν φήμες ότι είχε ελληνική καταγωγή.

Όμως πρόκειται για δύο διαφορετικά πρόσωπα. Κατ’ αρχήν ο Λου Τέλλεγκεν ήταν πασίγνωστος στην Αμερική κι επομένως δεν θα μπορούσε να εμφανιστεί ξαφνικά με άλλο όνομα στο ελληνοαμερικανικό κοινό, που τον γνώριζε πολύ καλά από τις εξαιρετικά δημοφιλείς ταινίες του. Εξάλλου, την αίτηση άδειας προβολής, που απευθυνόταν στην επιτροπή λογοκρισίας της Νέας Υόρκης τον Οκτώβριο του 1929, την υπέγραφε ο Πολ. Εξαπατήθηκαν και οι Αμερικάνοι;

Πέραν όμως αυτών, το όνομα του Πολ Τέλλεγκαν συναντάται και σε δημοσιεύματα νεοϋορκέζικης εφημερίδας ήδη από το 1926. Σε αυτά εμφανιζόταν ως... Ρώσος κινηματογραφικός ηθοποιός με μεγάλη καριέρα στο θέατρο παγκοσμίως και με συμμετοχές σε γερμανικές και ιταλικές ταινίες, ο οποίος είχε ταξιδέψει μέχρι τις ΗΠΑ για να πρωταγωνιστήσει στη «Μεγάλη Χίμαιρα», ενώ παρέδιδε ακόμη και μαθήματα κινηματογράφου στη Νέα Υόρκη!

Όμως το «Όνειρον του γλύπτου» συνοδεύεται κι από ένα ακόμη μυστήριο, το εάν και κατά πόσο σ’ αυτήν την ταινία έκανε την πρώτη της κινηματογραφική εμφάνιση η Γεωργία Βασιλειάδου. Όλα ξεκίνησαν από μια μοναδική αναφορά σε κάποια «δεσποινίδα Βασιλειάδου», ηθοποιό της ταινίας, που έγινε από την Ίριδα Σκαραβαίου στο περιοδικό Πρωτοπορία. Όπως, όμως, εύστοχα επισημάνθηκε από το Νίκο Θεοδοσίου, η αναφορά αυτή δεν θα μπορούσε να συνδέεται με την αγαπημένη ηθοποιό, η οποία ήταν ήδη 33 ετών, ενώ δεν θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ούτε κι ως «ερασιτέχνης», όπως την ήθελε το δημοσίευμα, καθώς η γνωστή Βασιλειάδου ήταν επαγγελματίας ηθοποιός. Εξάλλου, γυρίσματα της ταινίας δεν πραγματοποιήθηκαν στην Ελλάδα, αλλά όλοι οι ηθοποιοί ήταν ομογενείς, κάτοικοι των ΗΠΑ.

Ή μήπως, για να μην αποκλείσουμε κανένα ενδεχόμενο, υπήρχε κάποια Βασιλειάδου - θεωρητικά θα μπορούσε να είναι και η αγαπημένη ηθοποιός - όχι όμως επί της οθόνης, αλλά επί της σκηνής του «Σπλέντιτ» κατά την αναπαράσταση μέρους της ταινίας; Ίσως να μην το μάθουμε ποτέ...

Πηγές:
Δημοσιεύματα των εφημερίδων Πατρίς (Μάρτιος 1930), The Nassau Daily Review (Αύγουστος 1926), διαφημιστικές καταχωρίσεις στην ομογενειακή εφημερίδα Εθνικός Κήρυξ το 1929 και ένα άρθρο του Νίκου Θεοδοσίου στο περιοδικό Μοτέρ ("ΟΝΕΙΡΟΝ ΓΛΥΠΤΟΥ" ΑΠΑΤΗΛΟΝ, τεύχος  17, Σεπτεμβρίου-Οκτωβρίου 2009).

ΕΠΟΜΕΝΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: «Τα γαλάζια κεριά»

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου