Το κινηματογραφικό 1936

Η ΤΑΙΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟ ΒΕΝΙΖΕΛΟ

Η έλλειψη ελληνικής μυθοπλασίας συνεχίστηκε το 1936. Το σημαντικότερο ζουρνάλ της χρονιάς ήταν μια ταινία (μικρού ή μεσαίου μήκους) αφιερωμένη στη διαδρομή του Ελευθερίου Βενιζέλου από το 1910 έως το 1936, η οποία προβλήθηκε στον κινηματογράφο «Ούφα Κυβέλης» την 1η Απριλίου, δυο μέρες μετά την ταφή του σπουδαίου πολιτικού άνδρα στο Ακρωτήρι Χανίων.

Η ταινία προκάλεσε μεγαλύτερη εντύπωση στην ελληνική κοινότητα της Αλεξάνδρειας, όπου προβλήθηκε από τις 30 Απριλίου υπό τον τίτλο «Έργα και ημέραι του Βενιζέλου». Το στοιχείο που περισσότερο εντυπωσίασε τους Έλληνες του εξωτερικού, ήταν ότι πολλοί άκουσαν για πρώτη φορά τη φωνή του Ελευθερίου Βενιζέλου χάρη στην ηχητική κινηματογράφηση ομιλίας του στο Λονδίνο. Πέρα από το σπουδαίο αυτό ντοκουμέντο, το φιλμ περιείχε «όλα τα ενδιαφέροντα γεγονότα τα κατά την πολιτικήν στα­διοδρομίαν του Μεγάλου Έλληνος και τας πλέον σπουδαίας σελίδας από την ζωήν Εκείνου, ο οποίος εμεγάλωσε την Πατρίδα μας, και του οποίου η δόξα διήλθε τα Ελληνικά σύνορα διά να κάνη όλους τους Λαούς της Ευρώπης να στρέψουν προς αυτόν την προσοχήν των γεμάτην θαυμασμόν», όπως περιέγραφε ο Ταχυδρόμος. Μαζί προβάλλονταν πλάνα από τις κηδείες του Βενιζέλου σε Παρίσι και Χανιά.

«Ο ΕΛΛΗΝΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΗΣ ΟΜΙΛΕΙ»

Το 1936 σημειώθηκε μια κινηματογραφική έκπληξη από την ομογένεια των ΗΠΑ. Η «Ελληνοαμερικανική Κινηματογραφική Εταιρία», πρόεδρος της οποίας ήταν ο Mike Agathakis, τράβηξε πλάνα από μια ψυχαγωγική εκδήλωση, που πραγματοποιήθηκε στο «Manhattan Opera House»στις 26 Φεβρουαρίου. Ειδικότερα, ο οπερατέρ (αλλά και σκηνοθέτης, τεχνικός ήχου κλπ.) Peter Protopapas κινηματογράφησε το θεωρείο, την πλατεία, τα παρευρισκόμενα σωματεία και συλλόγους με τα λάβαρά τους, ενώ στη σκηνή φιλοξενούνταν δυο μανδολινάτες, εκτελέσεις ελληνικών χορών και μια ορχήστρα από ελληνόπουλα που τραγουδούσαν τον εθνικό ύμνο.

Σκοπός ήταν ν’ αποτυπωθεί στην κινηματογραφική κάμερα η ζωή του ελληνισμού της Νέας Υόρκης, ώστε στη συνέχεια το φιλμ να προβληθεί όχι μόνο στις ΗΠΑ, αλλά και στην Ελλάδα και όπου αλλού στον κόσμο υπήρχαν ελληνικές κοινότητες. Δεν είναι ξεκάθαρο πότε ή αν προβλήθηκε η ταινία στη χώρα μας, ωστόσο οι Έλληνες της Νέας Υόρκης την παρακολούθησαν σε μια μοναδική προβολή στις 8 Μαρτίου 1936 υπό τον τίτλο «Ο Ελληνισμός της Αμερικής ομιλεί».

«Ο ΜΗΤΡΟΣ ΚΑΙ Η ΜΑΡΩ»

Το Δεκέμβριο του 1936 προβλήθηκε μια μυστηριώδης ταινία με τον ελληνοπρεπέστατο τίτλο «Ο Μήτρος και η Μάρω». Οι διαφημίσεις ενημέρωναν με πηχαίους τίτλους ότι ήταν «ΟΜΙΛΟΥΣΑ ΕΛΛΗΝΙΣΤΙ», ενώ με πολύ μικρότερα γράμματα διευκρινιζόταν ότι ήταν γερμανικής παραγωγής. Οι αθηναϊκές εφημερίδες, που δεν είχαν ιδέα για το περιεχόμενό της, καθώς δεν είχε προηγηθεί ειδική προβολή για τους δημοσιογράφους, εμφανίζονταν σε σύγχυση μεν, υποψιασμένες δε.

Ο Ελεύθερος Άνθρωπος έκανε λόγο για μια «γερμανική ταινία, ντουμπλαρισμένη εις τα τουρκικά στούντιο Ιπεκτζή», που παρουσίαζε κάτι το «πολύ επαινετόν, διότι η ξένη παραγωγή ενδιαφέρεται διά τον τόπον μας και διά τα ελληνικά θέματα». Αντίθετα, ο συντάκτης του Τύπου ανέφερε τα ονόματα των Γερμανών ηθοποιών (Αιμπέργκερ Μπριγκίτε Χόρνεϊ και Αττίλα Χέρπιγκερ), εκτιμούσε ότι «τα κοστούμια των ηθοποιών είνε μαυροβουνιώτικα και κατά πάσαν πιθανότητα εκεί εξελίσσεται η υπόθεσις» και συνιστούσε στους αναγνώστες να κρατήσουν «κάποια επιφυλακτικότητα».

Η ταινία είχε γυριστεί σε γερμανικά στούντιο κι ο αυθεντικός τίτλος της ήταν «Blutsbrüder» («Αδέλφια εξ αίματος»), ενώ ως «Bosnische Symphonie», δηλαδή «Βοσνιακή συμφωνία», προβλήθηκε στην Αυστρία. Προφανώς κάποιο γερμανικό στούντιο ετοίμασε μια ταινία για την ευρύτερη βαλκανική αγορά, ποντάροντας σε κάποια κοινά στοιχεία στις παραδόσεις των λαών της περιοχής.

Ως «Βοσνιακοί έρωτες» προβλήθηκε και στην Πάτρα (27.12.1937· «Πάνθεον»), αν και διαφημιζόταν ότι το σενάριο αφορούσε «ένα ειδύλλιο που πλέκεται ανάμεσα σε δυο νεαρές υπάρξεις στη μυροβόλο ύπαιθρο της Ρούμελης, στις γραφικές της βουνοκορφές, εκείνες όπου χρόνια έζησεν η Ελληνική ψυχή, όπου αντιλάλησε το κλέφτικο Ελληνικό τραγούδι εις ελληνικήν γλώσσαν»!

Μεγάλη σύγχυση υπήρξε στο εξωτερικό. Ο «Μήτρος και η Μάρω» διαφημίστηκε στην ελληνική παροικία της Αιγύπτου ως μια «ελληνιστή ομιλούσα και άδουσα ταινία που εχάλασε κόσμο όπου και αν προεβλήθη και που περιποιεί τιμήν διά την Ελληνικήν τέχνην». Τα γυρίσματα υποτίθεται ότι έγιναν «επάνω στα γραφικά και δοξασμένα βουνά της Ρούμελης», γι’ αυτό άλλωστε προβαλλόταν με τον υπότιτλο «Ρουμελιώτικη συμφωνία» - αν και ομολογουμένως γυρισμένη «από τα μεγαλείτερα στούντιο της Βιέννης»!

Εξάλλου στις ΗΠΑ, όταν ζητήθηκε άδεια προβολής του «Μήτρου και της Μάρως» («Pastoral Idylls» ο αγγλικός τίτλος) στη χώρα αυτή το 1941, η ταινία καταχωρήθηκε λανθασμένα στα αρχεία της πολιτείας της Νέας Υόρκης ως ελληνική!

Οι ελληνικοί διάλογοι γράφτηκαν από τον Κασαπάκη, τους δύο βασικούς ρόλους ντούμπλαραν η Αλίκη Βίτσου-Επιτροπάκη και ο Επιτροπάκης, ενώ τον υπηρέτη τους, «Κίτσο», ντούμπλαρε ο Νίκος Πηλιός. Την ελληνική μουσική συνέθεσε ο Στάθης Λάβδας. Πάντως, μια φορά ελληνική ταινία δεν ήταν.

Άτυπα αυτή ήταν η πρώτη ξένη ταινία, ντουμπλαρισμένη στα ελληνικά, αν και τον τίτλο αυτό θα διεκδικούσε μια άλλη τρία χρόνια αργότεραΉταν οι «Τρέλλες του αιώνος», που ξεκίνησαν να προβάλλονται στον αθηναϊκό κινηματογράφο «Ορφέας» την πρωτοχρονιά του 1940 και διαφημίζονταν ως «η πρώτη ευρωπαϊκή ταινία που θα ομιλή ελληνικά». Η Ακρόπολις την αποκαλούσε «η πρώτη ντουμπλαρισμένη ταινία» και σχολίαζε: «Τώρα οι αστέρες ωμιλούσαν τα ελληνικά, όπως οι Έλληνες και αν η ταινία δεν είχε όλα τα χαρακτηριστικά της τελείας ευρωπαϊκής δημιουργίας ενός μεγάλου στούντιο, όλοι θα ήσαν πρόθυμοι να πιστεύσουν ότι ήτο πράγματι ελληνική. Το θαύμα (διότι περί αυτού πρόκειται) επραγματοποιήθη κατόπιν μακρών κόπων, δοκιμών και θυσιών και εχρειάσθη πολλών μηνών εργασία διά να γίνη το ντουμπλάζ μιας σειράς εκλεκτών ταινιών που μετεγλωττίσθησαν εις την ελληνικήν.. [..] Οι «Τρέλλες του Αιώνος» αποτελεί την πρώτην επιτυχή εφαρμογήν του συστήματος ντουμπλάζ εις την ελληνικήν. Πρόκειται διά την Ελλάδα, περί μιας αληθούς επαναστάσεως, αναλόγου με εκείνην που επετέλεσε το θαυμάσιον αυτό μέσον κατανοήσεως και εις τας άλλας χώρας».

ΑΠΟΠΕΙΡΑ ΓΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΚΙΝΟΥΜΕΝΑ ΣΧΕΔΙΑ;

Θα μπορούσε ο ελληνικός κινηματογράφος να είχε παρουσιάσει τα πρώτα εγχώρια κινούμενα σχέδια από το 1936; Δημοσίευμα της ελληνοαιγυπτιακής εφημερίδας Ταχυδρόμος ισχυριζόταν ότι ο γελοιογράφος Σοφό (Σοφοκλής Αντωνιάδης) είχε κατοχυρώσει με δίπλωμα ευρεσιτεχνίας μια εφεύρεση που επέτρεπε με ένα μόνο σχέδιο την ταυτόχρονη κίνηση των ματιών, του στόματος, των χεριών, των ποδιών και γενικότερα του σώματος. Μάλιστα, ο Σοφό φερόταν να είχε έτοιμους τους, οι οποίοι ονομάζονταν Νέτος, Σκέτος, Κλέτος και δις Συντροφία, ενώ περίμενε σενάρια ευθυμογράφων και επιχειρηματικά κεφάλαια, που φαίνεται ότι ποτέ δεν εισέρρευσαν.

Πηγές:
Δημοσιεύματα των εφημερίδων Ακρόπολις (Δεκέμβριος 1939), Ελεύθερος Άνθρωπος (Δεκέμβριος 1936), Εθνικός Κήρυξ (Φεβρουάριος, Μάρτιος 1936), Ο Τύπος (Δεκέμβριος 1936), Ταχυδρόμος-Ομόνοια (Απρίλιος, Ιούνιος 1936· Νοέμβριος 1937).

ΕΠΟΜΕΝΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: «Δόκτωρ Επαμεινώνδας»: Η πρώτη ταινία της αιγυπτιακής περιόδου

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου