«Ο ανήφορος του Γολγοθά» (και άλλες ταινίες που δεν ολοκληρώθηκαν)

Πέρα από τις ταινίες που με τον έναν ή τον άλλον τρόπο προβλήθηκαν στο κοινό (είτε απευθείας σε μια κινηματογραφική αίθουσα είτε στα πλαίσια θεατρικής παράστασης), την πρώτη αυτή περίοδο της ελληνικής κινηματογραφίας υπήρξαν και ταινίες που αναγγέλθηκαν, αλλά για κάποιο λόγο δεν γυρίστηκαν ή τα γυρίσματά τους δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ.

Το Μάιο του 1915 διέρρευσε η πρόθεση να κινηματογραφηθεί ο «Ερωτόκριτος» του Βιτσέντζου Κορνάρου, ένα αρκετά δύσκολο εγχείρημα για τα δεδομένα της εποχής, που τελικά δεν υλοποιήθηκε. Εξάλλου, το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς δημοσιεύτηκε στις εφημερίδες η ελπιδοφόρα πληροφορία ότι είχε αγοραστεί οικόπεδο επί της οδού Πατησίων, προκειμένου να χτιστούν στούντιο, ώστε να δημιουργηθεί μια εγχώρια κινηματογραφική βιομηχανία. Ήταν ένα ακόμη πυροτέχνημα χάριν εντυπωσιασμού ή για ακόμη μια φορά προέκυψε κάποιο απρόοπτο εμπόδιο, που ανέκοψε την εξέλιξη του ελληνικού κινηματογράφου εν τη γενέσει του;

Το Σεπτέμβριο του 1916 ανακοινώθηκε η αναζήτηση νεαρής ηθοποιού, για τον πρωταγωνιστικό ρόλο σε μια ταινία κοινωνικής υπόθεσης με τίτλο «Αράχνη». Το σενάριο φερόταν να είχε γράψει κάποιος ξένος άνθρωπος των γραμμάτων που ζούσε στην Ελλάδα, χωρίς ν’ αναφέρεται κάπου τ’ όνομά του, ενώ το γύρισμα είχε αναλάβει η Αθηναϊκή Κινηματογραφική Εταιρεία.

* * *
Ωστόσο, η πιο συζητημένη, ανολοκλήρωτη ταινία αυτής της περιόδου υπήρξε ο «Ανήφορος του Γολγοθά» του Δήμου Βρατσάνου για λογαριασμό της εταιρίας «Άστυ Φιλμς», η μοναδική ελληνική ταινία που επιχείρησε ν’ αναπαραστήσει τα πάθη του Χριστού.

Μεταξύ των πρωταγωνιστών αναφέρονται οι Γεώργιος Πλουτής, Άρης Μαλλιαγρός, Οικονόμου, Μάνος Φιλιππίδης, Κώστας Ιωαννίδης, Ιάσων Ιασωνίδης, Μαρίκα Φιλιππίδου, Φωτεινή Λούη, Χριστίνα Καλογερίκου, Αθανάσιος Μαρίκος, Σίμων Κυρηναίος, Περικλής Πλεμενίδης. Οι Φιλιππίδης και Πλεμενίδης υποδύθηκαν δύο Ρωμαίους ιππείς ως οι πιο... εύσωμοι, ενώ η Χριστίνα Παλαιολόγου υποδύθηκε την ηγουμένη του μοναστηριού, όπου εξελισσόταν μέρος της ιστορίας, καθώς αφορμή για την αναπαράσταση του θείου δράματος αποτέλεσε το όραμα μιας μοναχής.

Για τον «Ανήφορο του Γολγοθά» και την αιτία διακοπής των γυρισμάτων του γράφτηκαν πολλά και αντιφατικά, αλλά... αρκετές δεκαετίες αργότερα. Για παράδειγμα, το 1957 ο Δημήτρης Ψαθάς ισχυριζόταν ότι ο ηθοποιός που υποδυόταν τον Χριστό, ένας άνεργος ηθοποιός «με ευγενική, όμως, φάτσα», κουρασμένος από το βάρος του σταυρού που σήκωνε για τις ανάγκες του γυρίσματος ανεβαίνοντας το λόφο του Φιλοπάππου, αγανάκτησε, όταν κάτι παιδιά άρχισαν να του πετούν μεγάλες πέτρες (ώστε «να δοθή εντονώτερος ο χαρακτήρ του μαρτυρίου»). Έτσι, παράτησε το σταυρό και άρχισε να κυνηγάει τα παιδιά βρίζοντας τα θεία, ενώ όλη αυτή η αναστάτωση προκάλεσε παρέμβαση της αστυνομίας. «Φυσικά τους πήγαν όλους μέσα για την διασάλευσι της δημοσίας τάξεως και το γύρισμα της ταινίας - ευτυχώς άλλωστε - ματαιώθηκε», σημείωνε ο Ψαθάς.

Το 1961 ο Κωστής Χαιρόπουλος θυμόταν ότι ο πρωταγωνιστής, ενώ σήκωνε το «σταυρό του μαρτυρίου», πάτησε ένα τεράστιο γυαλί και του ξέφυγε μια βρισιά για τα θεία. Την ίδια ώρα, ένα άλογο αφηνίασε προκαλώντας πανζουρλισμό, αλλά και αθρόες συλλήψεις από έναν παρόντα χωροφύλακα.

Ενδιαφέρον έχει η εκτίμηση του Μανώλη Αρκολάκη ότι τα γυρίσματα διακόπηκαν για πολιτικούς λόγους, όταν η αστυνομία συνέλαβε τον οπερατέρ Ζόζεφ Χεπ ως φιλοκωνσταντινικό. Ωστόσο, σύμφωνα με τον ίδιο τον Χεπ η ταινία δεν ολοκληρώθηκε ποτέ, διότι «διά να βγάλη κανείς εις πέρας τον ανήφορο του Γολγοθά του δεν φθάνει νάναι μόνο βουλευτής, αλλά νάχη και κότσια γερά και γρόσσα».

Με άρθρο του στον Κινηματογραφικό Αστέρα τον Ιούνιο του 1924, ο Βρατσάνος δεν έλυνε το μυστήριο, αλλά περιέγραφε ανεκδοτολογικά περιστατικά από τα γυρίσματα, όπως η περιπέτεια του ηθοποιού Πλεμενίδη, όταν ανέβηκε στο άλογό του. Ήταν ένα άλογο του στρατού που δεν μπορούσε να χαλιναγωγηθεί εύκολα, με αποτέλεσμα αυτό ν’ αφηνιάσει και να χαθεί από το λόφο των Παλαιών Σφαγείων (όπου τελικά φαίνεται ότι γυρίστηκε η σκηνή της ανάβασης στο Γολγοθά) σ’ ένα στενό της Γαργαρέττας με κα­τεύθυνση τα σοκάκια της Πλάκας. «Δεν έμεινε λεμονόκουπα, που να μην ήλθε εις επαφήν με τα λευκά ιμάτια του Ρωμαίου ιππέως, όπως αντηλήφθημεν σαν τον είδαμε να γυρίζη πεζή, σύρων τον ατίθασσον αχαμνύοντά του από το χαλινάρι», θα παρατηρούσε ο Βρατσάνος στο άρθρο του.

Από τον ίδια πηγή μαθαίνουμε ότι - για τις ανάγκες του σεναρίου - σε μοναστήρι είχε μεταβληθεί το σπίτι του αντισυνταγματάρχη Γρηγορόπουλου στη Φρεαττύδα του Πειραιά. Δύο σταυροί ζωγραφίστηκαν στην πόρτα, μια καμπάνα στήθηκε πάνω από τα κάγκελα της βεράντας, ενώ καμιά δεκαπενταριά γυναίκες σεργιανούσαν στις ξύλινες γέφυρες υποδυόμενες τις καλόγριες. Η μεταμόρφωση ήταν τόσο ολική, ώστε ο αντισυνταγματάρχης, που στο μεταξύ είχε ξεχάσει τη σχετική συμφωνία με τον Βρατσάνο, δεν μπορούσε ν’ αναγνωρίσει το σπίτι του!

Πότε όμως πραγματοποιήθηκαν τα γυρίσματα; Το μοναδικό, κατατοπιστικό δημοσίευμα ήταν της Εστίας την παραμονή δεκαπενταύγουστου του 1918 κι αυτό από σπόντα. Η εφημερίδα ανήγγειλε ότι η «Άστυ Φιλμς» ετοιμαζόταν κατά την προσεχή σεζόν να παρουσιάσει δύο δικές της ταινίες, εκ των οποίων η μία ήταν ο «Ανήφορος του Γολγοθά» και η άλλη ονομαζόταν «Καραβίδα».

Το δημοσίευμα αναφερόταν κυρίως στη δεύτερη ταινία, τα γυρίσματα της οποίας επρόκειτο να ξεκινήσουν άμεσα, χωρίς να γνωρίζουμε αν αυτό όντως συνέβη. Η «Καραβίδα» θα ήταν μία ταινία τριών μερών και μήκους 1400 μέτρων, ενώ για το γύρισμά της η εταιρία φερόταν να είχε εισαγάγει 3000 μέτρα φιλμ βιέρζ της Κόντακ. Το σενάριο είχε έντονο ναυτικό χρώμα με θωρηκτά, γιότ, κότερα, γυμνάσια, λεμβοδρομίες κλπ. Δεν αναγραφόταν το όνομα του σεναριογράφου ή του σκηνοθέτη (αν και αναφερόταν ότι ήταν «γνωστή η καλαισθησία» του τελευταίου – μάλλον ο Βρατσάνος), ωστόσο ως πρωταγωνίστρια εμφανιζόταν η Αγνή Ρεζάν, η συμμετοχή της οποίας εξασφάλιζε κατά την εφημερίδα «μία πρώτης τάξεως επιτυχία», πλαισιωμένη από όμιλο «δοκίμων ηθοποιών».


Πηγές:
Δημοσιεύματα των περιοδικών Πινακοθήκη (Μάιος 1915) και Κινηματογραφικός Αστήρ (Ιούνιος 1924 και Νοέμβριος 1925), καθώς και των εφημερίδων Έθνος (Ιούλιος 1915), Ελευθερία (Απρίλιος 1961), Εμπρός (Απρίλιος 1969), Εστία (Σεπτέμβριος 1916· Αύγουστος 1918), Νέα Ημέρα Τεργέστης (Αύγουστος 1915), Τα Νέα (Αύγουστος 1954).
Μια σχετικά αναφορά στο άρθρο Greek Film Industry: 1896-1939, Economic Structure and Representation του Emmanouil Arkolakis

ΕΠΟΜΕΝΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΖΟΥΡΝΑΛ ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 1915 -1917

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου